Menu

Intranet กรมอนามัย
 
Username
Password

 

โครงการศึกษาภาวะสุขภาพอนามัยแม่และเด็กและบทบาทครูอาสาด้านสุขภาพอนามัย
ในพื้นที่ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขาแม่ฟ้าหลวง

 

ที่มาและความสำคัญ

                      จากโครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร  ตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงกำหนด  “ เด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร  มีโภชนาการดี  สุขภาพแข็งแรง  นำไปสู่การมีคุณภาพชีวิตที่ดี  เป็นคนที่มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น”   กรมอนามัย จึงได้ดำเนินโครงการส่งเสริมโภชนาการและสุขภาพอนามัยแม่และเด็กในถิ่นทุรกันดาร กรมอนามัย ขึ้น เพื่อรองรับแนวพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มาอย่างต่อเนื่อง

                ในปีงบประมาณ 2550-2551 ศูนย์พัฒนาอนามัยพื้นที่สูง ได้รับมอบหมายจากกรมอนามัยให้จัดกิจกรรมการพัฒนาศักยภาพครูอาสาและสนับสนุนการดำเนินงานด้านสุขภาพอนามัยกับกลุ่มประชากรในพื้นที่รับผิดชอบ

ของศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขาแม่ฟ้าหลวง (ศศช.) ภายใต้โครงการส่งเสริมโภชนาการและสุขภาพอนามัยแม่และเด็กในถิ่นทุรกันดาร กรมอนามัย ซึ่งศูนย์ฯ มีการจัดกิจกรรมการสร้างเสริมศักยภาพครู ในศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขาแม่ฟ้าหลวง ให้ส่งเสริมสุขภาพอนามัยแม่และเด็ก โภชนาการ อนามัยสิ่งแวดล้อมในชุมชน และอนามัยส่วนบุคคล ตลอดจนสนับสนุนการผลิตสื่อการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับวิถีชุมชน ท้องถิ่น  เพื่อเสริมให้ชุมชนสามารถช่วยเหลือ และดูแลตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ 

                 จากการดำเนินงานที่ผ่านมา ยังไม่มีกิจกรรมการสำรวจข้อมูลสุขภาพอนามัยแม่และเด็กในพื้นที่ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขาแม่ฟ้าหลวง (ศศช.) และยังไม่มีผลการศึกษาถึงบทบาทครูอาสาด้านสุขภาพอนามัยในพื้นที่ โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี  ดังนั้น ผู้ศึกษาจึงสนใจศึกษาภาวะสุขภาพอนามัยแม่และเด็กและบทบาทครูอาสาด้านสุขภาพอนามัย ในพื้นที่ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขาแม่ฟ้าหลวง  เพื่อประเมินสุขภาพอนามัยแม่และเด็กตามเกณฑ์ตัวชี้วัดของกรมอนามัย และรับทราบข้อมูลบทบาทของครูอาสาทางด้านสุขภาพอนามัย เพื่อนำมาซึ่งการปรับปรุงและพัฒนาให้ประชาชนในพื้นที่เป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

 

 

วัตถุประสงค์

1. เพื่อประเมินสุขภาพอนามัยแม่และเด็กตามเกณฑ์ตัวชี้วัดของกรมอนามัยในพื้นที่ ศศช.

2. เพื่อศึกษาบทบาทของครูอาสาทางด้านสุขภาพอนามัย

 

 

 

 

 

กรอบการศึกษา

 

บทบาทของครูอาสา

ด้านสุขภาพอนามัย

•        โภชนาการ

•        อนามัยแม่และเด็ก

•        อนามัยส่วนบุคคล

•        อนามัยสิ่งแวดล้อม

                ครัวเรือน และชุมชน

 

สุขภาพอนามัยแม่

•           ANC

•           PNC

•           NC

•           ภาวะแทรกซ้อนขณะตั้งครรภ์

               และหลังคลอด

•           การตายของมารดา

 

สุขภาพอนามัยเด็ก

•           LBW

•           พัฒนาการ

•           ภาวะโภชนาการ

•           การได้รับนมแม่อย่างเดียว

                 อย่างน้อย 6 เดือน

•           การตายของทารก

•          การตายของเด็ก 0-5 ปี

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


คำสำคัญ

•       ครูอาสา  หมายถึง บุคลากรด้านการศึกษาที่ปฏิบัติงานใน ศศช.

•       สุขภาพอนามัยแม่และเด็ก  หมายถึง การเกิดพฤติกรรมการดูแลตนเอง ตามตัวชี้วัดด้านสุขภาพอนามัยแม่และเด็ก ของกรมอนามัย ที่ต้องได้รับการดูแลในขณะตั้งครรภ์ ขณะคลอด และการดูแลหลังคลอด ตลอดจนผลกระทบที่เกิดจากการตั้งครรภ์ การคลอด และการดูแลเด็ก 0-5 ปี ในด้านต่างๆ

•       บทบาทครูอาสาด้านสุขภาพอนามัย หมายถึง  กิจกรรมที่ครูอาสา การดำเนินงานด้านโภชนาการ, อนามัยแม่และเด็ก, อนามัยส่วนบุคคล และอนามัยสิ่งแวดล้อมในครัวเรือน และชุมชน

•       ศศช.  หมายถึง ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนชาวไทยภูเขาแม่ฟ้าหลวง ที่อยู่ในพื้นที่โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี

 

               

ระเบียบวิธีวิจัย

รูปแบบการวิจัย   การวิจัยเชิงสำรวจ (Survey study)

ขอบเขตการศึกษา

พื้นที่ทำการวิจัย ใช้พื้นดำเนินการกิจกรรมที่ศูนย์พัฒนาอนามัยพื้นที่สูงได้ร่วมกับศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ในปี 2550-2551  รวม 232 ศศช. คือ

v      อำเภออมก๋อย จ.เชียงใหม่               102 ศศช.

v      อำเภอแม่แจ่ม จ. เชียงใหม่               40 ศศช.

v      อำเภอบ่อเกลือ จ.น่าน                       22  ศศช.

v      อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จ. น่าน       10 ศศช.

v      อำเภอท่าสองยาง จ.ตาก   58 ศศช.

 

การสุ่มพื้นที่ ศศช. เพื่อเป็นกลุ่มตัวอย่าง จาก ร้อยละ 5 ของพื้นที่ทั้งหมดได้ ศศช. ที่เป็นกลุ่ม

ตัวอย่างจำนวน 12  ศศช.  คือ

v     อำเภออมก๋อย จ.เชียงใหม่                5  ศศช.

v      อำเภอแม่แจ่ม จ. เชียงใหม่              2 ศศช.

v      อำเภอบ่อเกลือ จ.น่าน                     1  ศศช.

v      อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จ. น่าน      1 ศศช.

v      อำเภอท่าสองยาง จ.ตาก   3 ศศช.

 

ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง  ศึกษาใน 3 กลุ่มคือ  ครูอาสา  เด็กแรกเกิด- 5 ปี และ สตรีที่มีบุตรอายุแรกเกิด – 1 ปี

l    ครูอาสาทุกคนในพื้นที่ศึกษา

l    เด็กอายุแรกเกิด – 5 ปี ทุกคนในพื้นที่ศึกษา

l    สตรีที่มีบุตรอายุแรกเกิด – 1 ปี ทุกคนในพื้นที่ศึกษา

 

ขอบเขตเนื้อหา

สุขภาพอนามัยแม่  ในกรอบของตัวชี้วัด  อัตราการฝากครรภ์ อัตราการคลิดกับบุคลากรทางการแพทย์ อัตรา การได้รับการดูแลหลังคลอด ภาวะแทรกซ้อนขณะตั้งครรภ์และหลังคลอด  การตายของมารดา

สุขภาพอนามัยเด็ก ในกรอบของตัวชี้วัด  อัตราเด็กแรกคลอดน้ำหนักต่ำกว่า 2,500 กรัม  (LBW)  การได้รับนม

แม่อย่างเดียวอย่างน้อย 6 เดือน  พัฒนาการ, ภาวะโภชนาการเด็กใน 0-5 ปี  อัตราการตายของทารก อัตราการตายของเด็ก 0-5 ปี

  

 

 

ข้อมูลบทบาทของครูอาสา  เชิงคุณภาพในประเด็นต่างๆ

Ø    โภชนาการ

Ø    อนามัยแม่และเด็ก

Ø    อนามัยส่วนบุคคล

Ø    อนามัยสิ่งแวดล้อม ครัวเรือน และชุมชน

 

เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล

l    แบบสอบถามสุขภาพอนามัยแม่และเด็ก (ตามเกณฑ์ตัวชี้วัดกรมอนามัย)

l    In-depth interview (การสัมภาษณ์เชิงลึก)

การวิเคราะห์ข้อมูลและสถิติที่ใช้

ข้อมูลเชิงปริมาณ : ตามตัวชี้วัด โดยใช้สถิติเชิงบรรยาย เช่น ร้อยละ ค่าเฉลี่ย

                                ข้อมูลเชิงคุณภาพ : ใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา

ข้อจำกัดของงานวิจัย

·       ไม่มีข้อมูลพื้นฐานด้านโครงสร้างประชากร ทำให้ไม่สามารถคำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างได้

·       การสื่อสาร /การใช้ภาษา

·       การคมนาคม การเดินทางเข้าพื้นที่/การดำเนินงานไม่เป็นไปตามแผน

·       ปัจจัยภายนอกที่อยู่นอกเหนือการควบคุม เช่น ฤดูกาล   ภัยธรรมชาติ  ความร่วมมือของกลุ่มตัวอย่าง

 

ระยะเวลา (ตุลาคม 2551- กันยายน 2552)

1.       ทบทวนวรรณกรรม                                                                             ตุลาคม 2551        

2.       ทำโครงร่างวิจัย/ขออนุมัติงบประมาณ                                            พฤศจิกายน 2551- กุมภาพันธ์ 2552

3.       จัดทำเครื่องมือ/ประสานงานพื้นที่                                                  มีนาคม 2552

4.       คัดเลือก/อบรมผู้ช่วยวิจัย/ทดสอบเครื่องมือ                                    มีนาคม 2552

5.       เก็บข้อมูล                                                                                              เมษายน  - กรกฎาคม 2552

6.       วิเคราะห์ข้อมูล                                                                                     สิงหาคม  2552

7.       สรุปผลการศึกษา                                                                 กันยายน  2552

8.       จัดทำรายงานผล/เผยแพร่                                                                 กันยายน  2552

ผลผลิตจากกรณีศึกษาวิจัย

•       ได้ข้อมูลด้านสุขภาพอนามัยแม่และเด็กในพื้นที่ ศศช.  ภายใต้โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร  ตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี

•       ทราบบทบาทของครูอาสา ในการดูสุขภาพอนามัยของประชาชนในพื้นที่ โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร  ตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี

การนำผลการวิจัยไปใช้ประโยชน์

•       พัฒนาศักยภาพครูอาสาด้านสุขภาพอนามัย ให้สามารถสนับสนุนงาน โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร  ตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารีได้อย่างมีประสิทธิภาพ

•       ประเมินสถานการณ์สุขภาพอนามัยแม่และเด็ก ในพื้นที่ ศศช. จากผลการดำเนินงานโครงการส่งเสริมโภชนาการและสุขภาพอนามัยแม่และเด็กในถิ่นทุรกันดาร กรมอนามัย ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา

•        กำหนดกลยุทธ์ และกิจกรรมให้ตอบสนองต่อความต้องการของครูอาสา และสภาพปัญหา

                                                           

 

……………………………….ผู้จัดทำ/ผู้เสนอโครงการ

                                                                                (นางสมควร       ใจกระจ่าง)

                                                                                  นักวิชาการสาธารณสุข 7

 

………………………………. ผู้อนุมัติโครงการ

                                                                                     (นางนิตยา แสงเล็ก)

                                                                     ผู้อำนวยการศูนย์พัฒนาอนามัยพื้นที่สูง  

สายด่วน 1675
ศูนย์ปฏิบัติการ
ตอบข้อหารือตาม พรบ. การสาธารณสุข พ.ศ.2535
ขยับกาย สบายชีวา
elearning
Food Spy
สิ่งแวดล้อมสะอาด สดใส เด็กไทยแข็งแรง


 
ศูนย์พัฒนาอนามัยพื้นที่สูง ลำปาง กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
เลขที่ 122 ม.8 ถ.จามเทวี ต.ห้างฉัตร อ.ห้างฉัตร จ.ลำปาง โทร 0-5426-9277 โทรสาร 0-5433-9042
 
Copyright 2008 Department of Health : Mimistry of Public Health